Društveno-politička angažovanost Mihajla
Pupina predstavlja drugi važan segment njegovog rada.
Pupin je aktivnije počeo da se bavi društvenim radom u
srpskom iseljeništvu od 1908. odnosno od aneksije Bosne
i Hercegovine, što je bio čin je među iseljeništvom shvaćen
kao osujećenje oslobađanja i ujedinjenja jugoslovenskih
naroda.
Pupin kao član jugoslovenskog narodnog vijeća u SAD
Tim povodom u Njujorku je
iste godine osnovan Središnji odbor iseljenika, a Mihajlo
Pupin izabran za njegovog prvog predsednika. Na prvom
zvaničnom svesrpskom zboru 15. 9. 1909. održanom u aveniji
St. Kler u Klivlendu Pupin je održao nadahnut govor o
jedinstvu naroda i njegovim potrebama. Na kraju je predložio
novi naziv organizacije – Savez sjedinjenih Srba “Sloga”
i za njeno novo sedište odredio Njujork. Glavni cilj ove
organizacije bilo je ujedinjenje svih srpskih saveza u
Americi. Do njega se stiglo tek 1929. godine kada je u
Pitsburgu osnovan Srpski narodni savez.
Nakon izbijanja balkanskog
rata Pupin započinje organizovanje i upućivanje dobrovoljaca
i obveznika u Srbiju. Na one koji nisu mogli da pođu apelovao
je da prilože novac za srpski Crveni krst. Istovremeno
je živo sarađivao sa američkim novinarima u cilju blagovremenog
i objektivnog informisanja ne samo svojih sunarodnika
već i celog američkog naroda.
Kada je završen prvi svetski rat i dobrovoljci-iseljenici
se vratili, Pupin ih je lično sačekao u Njujorku, dao
im po 7 dolara za put do njihovih mesta i obećao pomoć
svakome ko ne bude pronašao zaposlenje.
Svakako najznačajni događaj u Pupinovom društvenom radu
predstavlja učešće na Mirovnoj konferenciji u Parizu.
U trenutku kada je zapretila opasnost
da promena granica nakon rata našteti jugoslovenskim narodima,
predsednik vlade Stojan Protić poslao je telegram Pupinu
da dođe u Pariz i pomogne jugoslovenskoj delegaciji svojim
autoritetom, poznanstvima i saradnjom sa Amerikancima.
Versajska mirovna konferencija
Pupin se odazvao i 31. marta krenuo za Pariz u koji je
stigao 10. aprila. Po dolasku se sastao sa predsednikom
delegacije Nikolom Pašićem i upoznao sa svim važnim pitanjima
i ličnostima. Nakon toga je amerikancima izložio sve argumente
o opravdanosti zahteva jugoslovenske delegacije i tokom
čitave konferencije bio spona između njih. Za vreme pedesetodnevnog
rada Mirovne konferencije koja je trajala do 31. maja
1919. godine Mihajlo Pupin je, zahvaljujući svom ličnom
poznanstvu sa tadašnjim američkim predsednikom Vilsonom
i ministrom spoljnjih poslova Lansingom doprineo da se
granice Jugoslavije što pravilnije povuku i da u sastav
države SHS uđu Dalmacija, zapadna Slovenija, deo Slavonije
i Baranja i njegov rodni Banat.
U znak zahvalnosti, stanovnici
Bleda proglasili su Mihajla Pupina počasnim građaninom
svoga grada. Pupin je takođe proglašen i počasnim građaninom
Zrenjanina 1921. godine.
Pupin je nesebično materijalno pomagao sve naše krajeve:
od gimnazije u Bjeljini, preko rodnog Idvora u kom je
finansirao izgradnju Narodnog doma za školovanje stručnjaka
u “baštovanskoj industriji” (poljoprivredi), do crkve
Svetog Klimenta u Ohridu. Osnivanjem Fonda Olimpijade
Pupin pomagao je ratnu siročad i decu u siromašnim krajevima
naše zemlje.
Povodom
godišnjice rođenja Mihajla Pupina njegova rodna
kuća u Idvoru u potpunosti je rekonstruisa-na i
konzervisana. [dalje]
